EUDR (EU Deforestation Regulation) to unijne rozporządzenie dotyczące produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów. Jego celem będzie ograniczenie wprowadzania na rynek UE oraz wywozu z UE produktów, których produkcja wiąże się z wylesianiem lub degradacją lasów.

Ważne daty

• 29 czerwca 2023 r. – rozporządzenie EUDR weszło w życie,
• 30 grudnia 2026 r. – przepisy rozporządzenia zaczną obowiązywać dla dużych i średnich przedsiębiorstw,
• 30 czerwca 2027 r. – przepisy rozporządzenia zaczną obowiązywać dla mikro- i małych przedsiębiorstw (dotyczy mikro- i małych jednostek, które zostały ustanowione do 31 grudnia 2024 r.).

Ocena wielkości przedsiębiorstwa (w kategoriach: mikro-, małe, średnie lub inne-duże) dokonywana jest na podstawie danych finansowych (tj. przychodu netto i sumy bilansowej) i liczby zatrudnionych.

• Mikroprzedsiębiorca to podmiot, który zatrudnia od 1 do 9 pracowników (w liczbę tę nie wlicza się właściciela). Roczny obrót mikroprzedsiębiorstwa za poprzedni rok obrotowy lub suma bilansowa jest nie wyższa niż 2 mln EUR.
• Mały przedsiębiorca to podmiot, który w ciągu roku obrotowego zatrudniał średniorocznie mniej niż 50 pracowników. Roczny obrót lub całkowity bilans roczny małego przedsiębiorstwa nie przekracza 10 milionów EUR.
• Średni przedsiębiorca to podmiot, który zatrudnia mniej niż 250 pracowników rocznie. Jego roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR lub jego całkowity bilans roczny jest nie wyższy 43 miliony EUR.
• Duży przedsiębiorca to podmiot, który zatrudnia ponad 250 pracowników rocznie. Może też zatrudniać mniej pracowników, pod warunkiem, ze roczny obrót firmy przekracza rocznie 50 milionów EUR lub suma aktywów bilansu przekracza równowartość 43 milionów EUR.

Jakich produktów dotyczy rozporządzenie EUDR?

Rozporządzenie obejmie siedem grup towarów: bydło, kakao, kawę, olej palmowy, kauczuk, soję i drewno, a także określone produkty pochodne wskazane w załączniku I do rozporządzenia.

Jakie warunki będą musiały zostać spełnione?

Produkt objęty EUDR będzie mógł zostać wprowadzony na rynek UE lub wywieziony z UE, jeżeli zostaną spełnione trzy podstawowe warunki:

1. nie będzie powodował wylesiania ani degradacji lasów,
2. jego produkcja będzie zgodna z odpowiednimi przepisami kraju produkcji,
3. zostanie przeprowadzona należyta staranność (due diligence) i zostanie złożone wymagane oświadczenie.

Jednym z najważniejszych elementów przygotowania firmy do EUDR będzie prawidłowe przeprowadzenie procesu należytej staranności.

Due diligence – na czym będzie polegać?

Należyta staranność nie będzie oznaczała jednego dokumentu otrzymanego od dostawcy. Będzie to proces składający się z kilku etapów:

1. Zebranie informacji

Przedsiębiorca będzie musiał zebrać odpowiednie informacje, dane i dokumenty dotyczące produktu, m.in.:

• opis i ilość produktu,
• kraj produkcji,
• dane dostawcy,
• miejsce produkcji,
• datę lub okres produkcji,
• geolokalizację miejsca produkcji,
• informacje pozwalające wykazać, że produkt nie będzie powodował wylesiania,
• dokumenty potwierdzające zgodność produkcji z przepisami kraju produkcji.

W przypadku produktów z drewna konieczne będzie również ustalenie odpowiednich gatunków drewna.

2. Ocena ryzyka

Zebrane dane będą musiały zostać przeanalizowane pod kątem ryzyka niezgodności z EUDR.

Pod uwagę będą brane m.in.:

• ryzyko wylesiania i degradacji lasów,
• kraj i region produkcji,
• poziom ryzyka związany z danym państwem,
• legalność produkcji,
• wiarygodność i kompletność informacji,
• złożoność łańcucha dostaw,

• możliwość mieszania produktów pochodzących z różnych źródeł.

3. Ograniczenie ryzyka

Jeżeli ocena wykaże więcej niż znikome ryzyko, przedsiębiorca będzie musiał podjąć działania zmierzające do jego ograniczenia.

Może to oznaczać konieczność pozyskania dodatkowych dokumentów lub informacji, dokładniejszej weryfikacji dostawcy czy przeprowadzenia dodatkowych kontroli.

Dopiero po przeprowadzeniu wymaganej oceny i uznaniu, że ryzyko jest nieobecne lub znikome, będzie można przejść do kolejnego etapu – złożenia oświadczenia o należytej staranności.

Geolokalizacja – ważny element EUDR

Jednym z istotnych wymogów będzie geolokalizacja miejsca, w którym został wyprodukowany surowiec.

W praktyce przedsiębiorca będzie musiał mieć możliwość powiązania produktu z konkretnym miejscem produkcji. Dlatego już na etapie przygotowań warto będzie sprawdzić, czy dostawcy są w stanie przekazać wymagane dane.

Dla firm posiadających rozbudowany lub wielopoziomowy łańcuch dostaw może to być jeden z bardziej wymagających elementów całego procesu.

DDS – oświadczenie o należytej staranności

Po przeprowadzeniu procesu due diligence operator będzie musiał złożyć w systemie EUDR oświadczenie o należytej staranności (Due Diligence Statement – DDS).

Warto rozróżnić te dwa pojęcia:

• Due diligence – oznacza cały proces zbierania informacji, oceny ryzyka i jego ewentualnego ograniczania,
• DDS – będzie formalnym oświadczeniem składanym po przeprowadzeniu tego procesu.

Wniosek o nadanie numeru referencyjnego DDS składa się w Unijnym systemie informatycznym TRACES NT.

EUDR a odprawa celna

Rozporządzenie EUDR będzie miało bezpośrednie znaczenie dla importu i eksportu produktów objętych regulacją.

Przedsiębiorcy będą musieli uwzględnić wymagania EUDR już na etapie przygotowywania zgłoszenia celnego.

Zgodnie z art. 26 EUDR ust.4 numer referencyjny DDS będzie musiał zostać udostępniony organom celnym przed dopuszczeniem produktu do obrotu lub jego wywozem.

Kto będzie odpowiadał za EUDR?

Istotne będzie prawidłowe określenie roli przedsiębiorcy w łańcuchu dostaw.

EUDR będzie określać obowiązki operatorów, podmiotów działających na dalszych etapach łańcucha dostaw oraz podmiotów handlowych.

Operator (podmiot, który jako pierwszy wprowadza produkt na rynek UE  albo eksportuje go z UE)  przed wprowadzeniem produktu na rynek lub jego wywozem będzie odpowiedzialny za przeprowadzenie należytej staranności i złożenie odpowiedniego oświadczenia.

Podmioty znajdujące się na dalszych etapach łańcucha dostaw oraz podmioty handlowe będą miały natomiast określone obowiązki związane z identyfikowalnością produktów i przechowywaniem informacji.

Dlatego przed rozpoczęciem stosowania EUDR ważne będzie dokładne ustalenie, w jakiej roli firma wystąpi w konkretnym łańcuchu dostaw.

Jak długo trzeba będzie przechowywać dokumentację?

Informacje i dokumenty związane z należytą starannością będą musiały być przechowywane przez co najmniej 5 lat.

Podmioty na dalszych etapach łańcucha dostaw i podmioty handlowe będą musiały gromadzić określone informacje dotyczące dostawców i odbiorców, a w odpowiednich przypadkach również numery referencyjne DDS lub identyfikatory deklaracji.

Jak przygotować firmę do EUDR?

Okres poprzedzający rozpoczęcie stosowania przepisów warto wykorzystać na przygotowanie firmy.

Dlatego warto już teraz:

1. Zweryfikować produkty
   Sprawdzić, czy znajdują się w załączniku I EUDR i ustalić właściwe kody CN.
2. Określić rolę firmy
   Ustalić, czy przedsiębiorstwo będzie operatorem, podmiotem na dalszym etapie łańcucha dostaw czy podmiotem handlowym.
3. Zweryfikować dostawców
   Sprawdzić, czy będą oni w stanie przekazywać wszystkie wymagane informacje, w szczególności dane dotyczące miejsca produkcji i geolokalizacji.
4. Przygotować procedurę due diligence
   Ustalić sposób zbierania danych, dokumentowania oceny ryzyka i podejmowania działań ograniczających ryzyko.
5. Połączyć EUDR z procesami celnymi
   Uwzględnić wymagania rozporządzenia w procesach importu i eksportu.

EUDR – przygotuj firmę na nowe wymagania

Nowe przepisy oznaczają konieczność odpowiedniego przygotowania danych i procesów związanych z importem oraz eksportem produktów objętych EUDR. Warto zrobić to z wyprzedzeniem, aby uniknąć problemów na etapie odprawy celnej.